Grenspalen tussen Noord-Holland en Utrecht


Noord-Holland

Bron: International Civic Arms

Grenspalen

De grens tussen de provincies Noord-Holland en Utrecht dateert uit 1351.
Na de vaststelling van de grens werd aan de Zuiderzee een (houten) Leeuwenpaal geslagen en van daar af de Goyergracht gegraven.
In het gebied rond de Vuursche bleven grensconflicten bestaan.

De definitieve grens werd vastgesteld in 1719.
De oostelijke grens (gevormd door de Goyergracht Noord en Zuid, Dr. Albert Schweitzerweg, Gooiersgracht, Hollandsesloot) liep kaarsrecht vanaf het Gooimeer (toen Zuiderzee) richting de Domtoren in Utrecht tot aan de Vuursche Dreef in Hollandsche Rading.
Deze grens is bij de definitieve vaststelling in 1719 nog aanwezig van leeuwenpaal tot aan paal 6.
Het verdere verloop van de definitieve grens ligt iets ten oosten en parallel aan de oorspronkelijke rechte lijn op de dom in Utrecht.

Vanaf de Vuursche Dreef loopt de grens in een rechte lijn naar het westen over ca 4,5 km langs Egelshoek en tot langs het Tienhovense kanaal (Graaf Floris V weg en Kanaaldijk).

Op de noordpunt van de grens stond sinds 1356 de (houten Leeuwenpaal). In 1719 zijn langs de hele grens, vanaf Laren genummerd, in totaal 22 hardstenen palen geplaatst, met aan Utrechtse zijde het wapen van de provincie Utrecht (combinatie van de wapens van Holland, Sticht en stad Utrecht) en aan Noordhollandse zijde het wapen van het graafschap Holland. (model 1719).

Bij een inventarisatie in 1923 door Monumentenzorg bleken er acht te zijn verdwenen.
Twee palen hiervan blijken in de tuin te staan van Agter Kampen 53 Laren (nrs 5 en 21)
In 1925 werden nieuwe palen geplaatst naar een ontwerp van de Delftse hoogleraar A.W.M. Odé.
De palen werden vervaardigd door steenhouwer H.J. Etienne. (model 1925)
De grenspalen uit 1925 bevatten de provinciewapens.

Er resteren nog 7 exemplaren uit 1719.
De huidige Leeuwenpaal is een replica van een model '1719' uit de vorige eeuw.

De webmaster heeft de palen teruggevonden en gefotografeerd (muv paal 7: foto's ter beschikking gesteld door de Gemeente Hilversum) .
De Utrechtse wapens (aan de Utrechtse zijde (oost) zijn beter geconserveerd, dan de Noordhollandse (westzijde).

De Leeuwenpaal en de palen 1 t/m 16 staan op de oostelijke grens, 16 t/m 22 op de zuidgrens.


Utrecht

Bron: International Civic Arms

PaalnrLocatieModelFotoFoto

-

Leeuwenpaal
Huizen, Randweg Oost.

Noordelijkste paal.
Oorspronkelijk punt aan de Zuiderzzee, waar vanuit een rechte lijn naar de Dom in Utrecht de grens tussen Holland en Utrecht werd getrokken.

"1719"

1

Laren
Zuidzijde Eemnesserweg,
vlakbij rotonde bij einde bebouwde kom

Grens Laren - Eemnes

"1719"

2

Laren
Zuidzijde van de Eemnesserweg,
ten oosten van paal 2
De palen 1 en 2 staan ca 50m van elkaar,
op de hoekpunten van een "knik" in de rechte lijn.

Grens Laren - Eemnes

"1925"

3

Goyergracht Zuid
Halverwege Laren en de A1
ter hoogte van de Postiljonheide.

Grens Laren - Eemnes

"1925"

4

Langs noordzijde (in de berm) van de A1,
thv Motel de Witte Bergen

Grens Laren - Eemnes

"1925"

5

Goyergracht Zuid
tussen A1 en 't Laer

Grens Laren - Eemnes

"1925"

6

Thv 't Laer

Grens Laren - Eemnes

"1925"

7

Langs de A27 (in de berm aan de oostzijde)
thv de afslag naar Amersfoort,
bij hectometerpaaltje 96,6
ca 50 m ten oosten van paal 6
(wederom vanwege "knik" in grens)

Grens Laren - Eemnes - Baarn

"1925"

(foto:
Gemeente Hilversum
Dienst Stad, afdeling vastgoed en geo informatie)
(foto:
Gemeente Hilversum
Dienst Stad, afdeling vastgoed en geo informatie)

8

Aan de Dr. Albert Schweitzerweg,
t.h.v. Zandheuvelweg

Grens Laren - Baarn

"1925"

9

Aan Dr. Albert Schweitzerweg,
ten zuiden van spoorlijn Hilversum-Amersfoort
en ten noorden van Soestdijkerstraatweg

Grens Hilversum - Laren - Baarn

"1719"

10

Op overgang Soestdijkerstraatweg (Hilversum)
naar Hilversumsestraatweg (Baarn)
-zuidzijde

Grens Hilversum - Baarn

"1719"

11

Hilversumsestraatweg (zuidzijde)
ca 50 m ten oosten van paal 10
(wederom vanwege "knik" in grens),
vóór Groot Kievitsdal

Grens Hilversum - Baarn

"1719"

12

Gooiersgracht, hoek Zwarteweg
Bij restaurant Boschoord
tussen Cronebos (Hilversum) en
Boswachterij de Vuursche (Baarn)

Grens Hilversum - Maartensdijk

"1719"

13

Hollandsesloot

Grens Hilversum - Maartensdijk

"1925"

14

Hollandsesloot

Grens Hilversum - Maartensdijk

"1925"

15

Hollandsesloot

Grens Hilversum - Maartensdijk

"1719"

16

Hollandsesloot, hoek Vuursche Dreef
Vanaf hier loopt de grens naar het westen.

Grens Hilversum - Maartensdijk

"1719"

17

Noordzijde Vuursche Dreef

Grens Hilversum - Maartensdijk

"1925"

18

Noordzijde Graaf Floris V weg
hoek Utrechtseweg

Grens Hilversum - Maartensdijk

"1925"

19

Noordzijde Graaf Floris V weg

Grens Hilversum - Maartensdijk

"1925"

20

Noordzijde Graaf Floris V weg

Grens Hilversum - Maartensdijk

"1925"

21

Egelshoek
voor huize Vredebest

Grens Hilversum - Maartensdijk

"1925"

22

20m ten zuidwesten van paal 21
(vanwege kleine "knik" in grens

Grens Hilversum - Maartensdijk

"1925"